Thi thoảng lướt fb, mình lại bắt gặp công trình của mình, bị reup lại, kiểu như ảnh dưới: không ghi nguồn, rất mập mờ để đánh lừa khách hàng :)))
—————————————————-
. Mình không buồn, công trình của mình đẹp mới “bị” share :)))
. Mình không bị thiệt hại, vì khách hàng của mình, rất thông thái.
. Mình cũng không giận các bạn, lúc lập nghiệp, mình hiểu khó khăn của bài toán “con gà – quả trứng”.
—————————————————-
Nhưng: Làm kiến trúc như này rất tệ, dưới cả góc độ làm nghề, cả góc độ kinh doanh!
—————————————————-
. Dưới góc độ làm nghề, nếu cứ đi nhận vơ, thì bao giờ các bạn mới có công trình của riêng mình?
. Dưới góc độ kinh doanh, tưởng ngon ăn, nhưng không đâu. Như này ha:
Đăng mập mờ -> KH tưởng rằng đó là công trình của bạn -> Kỳ vọng của KH sẽ cao -> Sản phẩm các bạn làm không được như kỳ vọng -> Chẳng có công trình tốt để show -> Một vòng luẩn quẩn
—————————————————-
Làm thế nào để tìm kiếm được KH khi portfolio chưa có? | Bài toán “con gà – quả trứng”
—————————————————-
Mình thấy, có nhiều cách khôn ngoan hơn để bắt đầu, khi “nghề” còn tay trắng.
. Trung thực với chính mình, để phát huy điểm mạnh của bản thân, bù đắp thiếu sót. Ví như, “học nghệ chưa thông”, nhưng tuổi trẻ, có thời gian, còn sức khoẻ, đột phá. Thử tìm kiếm những khách hàng dám trao cơ hội cho người mới, cho họ thấy tâm huyết của bạn, và một mức giá hợp lý!
. Hãy thử cover lại, giống ca sĩ, nhạc sĩ, rapper khi mới bắt đầu; Thần tượng một ai đó, sáng tác trên nền beat có sẵn. Kiến trúc cũng vậy, đó là một cách học và thể hiện năng khiếu ha! Đã bao giờ bạn thử, vẽ lại một công trình bạn thích?
. Colad với đồng nghiệp, tiền bối, để được làm việc trong các dự án lớn hơn năng lực của bạn. Dần dà, bạn học được từ họ, tích luỹ được kiến thức, kinh nghiệm và cả portfolio cho cá nhân bạn. Tất nhiên, với tinh thần cầu thị và không thể đòi hỏi cao về tài chính nhá!
—————————————————-
“Những nghệ sĩ giỏi vay mượn, những nghệ sĩ vĩ đại ăn cắp” – Pablo Picasso
& quá trình hình thành Văn phòng chi nhánh Kiến trúc S LA tại Bắc Giang
——————————————————
Mùng 4 tết, hỏi Tùng, cộng sự của mình tại chi nhánh BG, có nhà không mình qua chơi.
– Có! Qua thăm lại công trình cũ đi :)))
Tin nhắn của Tùng làm mình chợt nghĩ đến một sự thật rất thú vị:
Cả 2 cộng sự của mình ở văn phòng BG, Tùng và Vũ, đều là khách hàng cũ của mình :)))
Tùng book mình thiết kế nhà cho gia đình hắn ở Big C, khi hắn vẫn đang còn làm laser tận trong Cần Thơ;
Còn Vũ, mình thiết kế thi công Young Hi cho vợ chồng hắn, từ 2021. Cửa hàng thời trang nữ nổi tiếng, chắc hẳn nhiều chị em ở BG sẽ thấy quen.
Ơ, thế ra mình uy tín phết :)))
Kiểu từ có bạn chung, thành khách hàng, thành cộng sự. Chắc hẳn phải có niềm tin vào năng lực & sự tử tế của mình.
——————————————————
Nói về mình, Tùng, Vũ, phải nói là “over hợp” :)))
Vũ và mình là kiểu thoáng tính. Nếu chỉ có 2 anh mình kinh doanh với nhau, thì toang :))) Chắc cú, thu chẳng bù chi. May có ông Tùng, xuất thân kế toán, chặt chẽ hơn.
Với định hướng của văn phòng mình, chẳng phải kiểu công ty kinh doanh đơn thuần, nên cá tính của Vũ, điềm đạm, không sốt ruột, là cần thiết.
Mình có niềm tin lớn vào cộng sự, khi Vũ xuất thân từ dân thể thao, chơi top 1 cầu lông nhiều năm, hẳn là con người kiên định. Hắn cũng kinh doanh đủ thứ, đặc biệt là thời trang, có gu và mong muốn làm những thứ đặc biệt.
Theo mấy thầy dạy khởi nghiệp, mỗi cộng sự một năng lực, bù đắp cho nhau, SLA BG ngỡ rằng đã tìm được 3 chân kiềng vững chắc, nhưng sự thật là :)))
——————————————————
Giờ chẳng ai dùng kiềng 3 chân nữa, bàn ghế giờ có 4 chân :)))
Khương chủ trì thiết kế, hoàn toàn tự tin, vì toàn bộ thiết kế được đẩy ra “bếp trung tâm” ở Hà Nội.
Vũ phụ trách kinh doanh, cũng ổn ha, vì ổng có uy tín ở địa phương, chơi thể thao giỏi, lại kinh doanh thời trang nhiều năm rồi.
Tùng quản lý tài chính, ok luôn, vì mình và Vũ thì chỉ quan tâm công trình đẹp hay không, không có nhạy cảm về tiền nong.
Ba thằng đều biết, mấy anh em thiếu chân thứ 4, người chủ trì thi công các công trình ở BG. Thật tiếc, bọn mình đã có, mà khập khiễng, thành ra, lúc mới bắt đầu, cty cũng chệch choạng ít nhiều.
——————————————————
Mình đã lường trước những khó khăn khi xây dựng thị trường ở địa phương, khi mà một Văn phòng kiến trúc kiểu như Vp mình, gần như chưa từng có ở đây.
Nhưng thực tế còn khốc liệt hơn :)))
Bài viết sau, mình sẽ chia sẻ với các bạn đang làm kiến trúc ở tỉnh lẻ, về
“Những khó khăn không tưởng khi educate thị trường mới
& vài bài học về chọn phân khúc khách hàng cho cty kiến trúc”.
Bên mình cũng đã tìm nhiều cách để tiếp cận khách hàng ở địa phương, đến mức, giá thiết kế ở BG, như một món hời, vì chỉ bằng 60% giá thiết kế của chính mình, ở văn phòng Hà Nội.
Nhưng để KH hiểu được giá trị bên mình mang lại, quả thực không phải câu chuyện của 1,2 năm.
——————————————————
Mình đọc được đâu đó, câu nói, khi khó khăn, hãy nhìn về mục đích lúc ta bắt đầu.
Khương chỉ đơn giản, thấy quê mình, TP BG, nhà cửa còn lối cũ, chỉ muốn làm kiến trúc tốt hơn, và nhân tiện về quê nhiều hơn :)))
Vũ muốn xây dựng sự nghiệp lâu dài, tách dần ra khỏi mảng thời trang đã vận hành ổn định, lại được làm đúng kiểu có gu.
Tùng không vào Cần Thơ nữa, làm gần vợ gần con.
Ơ nếu thế, thì mục đích cũng đạt được phần nào.
Thậm chí, còn lãi thêm vài công trình viral, như “Habi house”, “June house”, hay “Nhà bánh chưng”!!!!
Theo mấy thầy dạy khởi nghiệp, khi bắt đầu, bạn nên tìm các co_founder có thế mạnh khác bạn. Như vậy, làm việc đỡ bị giẫm chân nhau, người này bù đắp cho người kia.
Lý thuyết thì đúng, thực tế, kiếm đâu ra cộng sự như thế, mấy thầy không nói :))))
Với một văn phòng Kiến trúc, tìm được cộng sự giỏi ở mảng khác như marketing, kinh doanh… để cùng hùn hạp tiền và công sức, xây dựng công ty theo lý tưởng của bạn?
Nhiệm vụ bất khả thi!
Và đời không như là mơ, đa phần các văn phòng kiến trúc, bắt đầu với một vài kiến trúc sư, đơn giản là chung lý tưởng nghề nghiệp.
————————————————————————
Mình cũng vậy, khi bắt đầu, nhân sự S . LA: mình và 2 ông em mới ra trường – Tùng, Huy. Tất nhiên, thiếu hoàn toàn kiến thức về kinh doanh, marketing, tài chính…, loay hoay vất vả dăm năm mới có được văn phòng như hiện tại.
Nhìn lại, mình thấy hợp lý:
– Bạn như thế nào thì bạn hút được người như thế. Văn phòng mình, lúc nào CV KTS và TTS Kiến trúc tự apply lúc nào cũng nhiều, kể cả khi không có đợt tuyển dụng.
– Ở giai đoạn khởi sự, có gì dùng nấy, làm gì có quyền đòi hỏi. Anh em giỏi dốt gì thì cũng cứ làm, rồi bảo nhau cùng tiến bộ, chứ không thể đợi đủ team rồi mới bắt đầu ha.
– Co_founder, chỉ về với bạn, khi nào ước mơ của bạn, bao trùm ước mơ của họ. Vậy nên, cái ao làm kiến trúc nhà ở sẽ không đủ cho dân Marketer bay nhảy, mấy ông founder đi lên từ kts cũng đâu ước mơ tỷ phú, để tìm được cộng sự kinh doanh khao khát làm giàu?
————————————————————————
Được và mất, khi có đội ngũ năng lực trùng nhau?
Được trước:
– Tập thể phát triển đúng ý founder. Như văn phòng mình, khi mới thành lập, mong muốn của ae, được làm kiến trúc tử tế trong mảng nhà ở. Tức là, có khách hàng, có công trình được công nhận, thoả mãn được cái tôi của chúng mình. Thì đến giờ, phần nào ae mình, đang sống trong giấc mơ đó, mục tiêu của 5 năm trước.
– Tập trung vào chuyên môn, đỡ bị xao lãng bởi khía cạnh kinh doanh. Cái này chắc chắn nhé, vì ae mình làm theo kiểu, công trình đẹp là được, lời hay lỗ không quan trọng :))) Ở giai đoạn đầu, nếu căn ke quá về tài chính, thật khó để các bạn tăng tiến về chuyên môn.
Mất sau:
– Đội ngũ tăng trưởng rất chậm. Như bên mình, mất 5-6 năm để phát triển từ 3 nhân sự lên > 20 nhân sự. Trong nghề, có một vài công ty tập trung làm kinh doanh, họ phát triển lên vài trăm nhân sự trong 5 năm, thật đáng ngưỡng mộ!
– Ông founder vất vả vì phải đá bao sân :))) Như mình, chủ văn phòng, kiêm còn ten, kiêm ê dít tơ, kiêm nhân viên kinh doanh, quay chụp công trình, ship vật liệu; kiêm tài chính, tiền nong cho ae rau cháo; kiêm HR, đào tạo; vừa làm chuyên môn, vẫn tư vấn rồi concept…;
Đấy là mấy năm gần đây, ae đông hơn, đỡ được khâu triển khai hồ sơ.
Sau này, nhờ làm thêm Gagoda, mình có cơ hội có được và học hỏi từ các nhân sự đa dạng hơn: có kế toán, có IT, có marketer…
Việc này ảnh hưởng đến quyết định phát triển nhân sự của mình giai đoạn tới.
————————————————————————
Phát triển theo chiều sâu, hay theo chiều ngang?
Theo mình, phụ thuộc vào 2 thứ:
– Tính thời điểm. Như mình có nói ở trên, khi mới khởi sự, với nguồn lực mình có lúc đó về con người, năng lực, thì muốn phát triển lớn lên cũng chẳng được. Nên, mấy ae kiểu đóng cửa tu luyện với nhau thôi :))) Hiện tại, với quy mô văn phòng lớn hơn, nhiều khách hàng hơn, mình bắt đầu có quyền chọn, phát triển tiếp nhân sự về chuyên môn, hay đa dạng nhân sự ra.
– Tham vọng của founder.
Nếu để thoả mãn cái tôi làm kiến trúc của mình, thì mình nghĩ, mình sẽ giữ quy mô văn phòng ở 20-30 nhân sự, và phần lớn vẫn là kts. Khách hàng có, thương hiệu dần được khẳng định, tiếp tục chau chuốt về chuyên môn để làm các job hàn lâm hơn, nhưng…
Mình nghĩ tới mấy thằng em đi theo mình. Nếu quy mô nhân sự ngừng tăng trưởng, cơ hội thăng tiến cũng dừng lại. Rồi vài năm, văn phòng lại phải thay máu một lần, để phục vụ cái tôi và danh tiếng của founder?
Tối qua, mình lướt thấy một đoạn video về quản trị doanh nghiệp, nội dung hay quá, mà vô tình bị trôi mất, không lưu được. Nên sáng nay, mình note lại, vài góc nhìn của mình, người trong cuộc, đang quản lý một team thiết kế kiến trúc nội thất. Các bạn KTS/NTK có ý định mở văn phòng riêng, có thể tham khảo ha!
Khác với dân kinh tế, cũng khác với dân thuần kỹ thuật luôn, mình thấy đa phần anh em KTS làm việc rất bản năng.
Mình đã từng cố gò đội “lục lâm thảo khấu” ở công ty mình, để bài bản hơn, có quy trình, có KPI, nhưng thất bại!
Cuối cùng, mình phát hiện ra, lỗi là ở mình :)))
Mình làm quái gì có KPI cho cả văn phòng đâu, mà đòi anh em có KPI cho cá nhân.
– Khách hàng ưng rồi ông Khương vẫn bắt sửa
– Hôm trước ông Khương bảo làm như này, hôm sau lại đổi ý, làm phương án khác
– Công trình đang thi công rồi, vẫn sửa :)))
Vậy nên mình mới nói, “kiến trúc là một nghề mâu thuẫn”
Sự cầu toàn của một nhà thiết kế giỏi, không cho phép bạn đưa ra một phương án duy nhất và dừng ở đó. Thường sẽ là, thử hết phương án này đến phương án khác, đổi cái này, thêm cái nọ, bớt cái kia, đẽo đẽo gọt gọt…
Rồi, bạn bị lố công, chậm deadline, mâu thuẫn với khách hàng vì phương án bạn chọn trong “en nờ” phương án đã thử, bị khách hàng gạt phăng đi :))))
Như thằng bạn làm kinh doanh, nó gọi mình, hơi bậy, “một con đ* yêu nghề” :)))
Đấy, làm quái gì có KPI nào đo đếm được sự yêu nghề :))))
———————————————————————-
Quay trở lại đọan video mình nói tới ở đầu bài viết, một chuyên gia về quản trị, trả lời câu hỏi của người xem:
– Áp KPI cho team dessign như thế nào?
Mình có sự đồng tình lớn, với câu trả lời của chuyên gia:
– Riêng team design trong cty, sẽ chỉ giao task, chứ không thể áp KPI.
Mình nghĩ nó đúng, với mọi nghề liên quan đến thiết kế sáng tạo như designer, KTS, thiết kế nội thất, thiết kế thời trang…
Việc áp KPI vào, sẽ khiến người thiết kế bị gò bó về công làm, về thời gian, về số lần thử, dập tắt sự táo bạo.
Và vì thế, sản phẩm đầu ra không thể “WOW” được :))))
Nếu bạn xác định, công ty bạn, làm kiểu công nghiệp, thiết kế sao đúng yêu cầu của khách hàng là được, ok, áp KPI và biến team thiết kế thành “thợ vẽ”.
Còn bạn mong muốn, văn phòng bạn, một design team đích thực, sản phẩm “truất’sss” hơn, thử tham khảo cách bên mình làm dưới đây.
———————————————————————-
Văn phòng mình chẳng có KPI nào hết, NHƯNG, có một chuẩn đầu ra cho team thiết kế. Một công trình của bên mình, các bạn trong team thiết kế sẽ phải trả lời 3 câu hỏi sau:
1. Thiết kế của ông, có ở mức độ tốt, được giới chuyên môn công nhận không?
Cách đo đếm, cực khách quan: công trình được đề cử giải thưởng, được giới thiệu trên các tạp chí, chuyên trang về kiến trúc.
2. Thiết kế của ông, có được lòng khách hàng, và đại chúng không?
Không thể làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng cần có một bộ phận công chúng yêu thích, kiến trúc vị nhân sinh.
3. Bản thân ông có tự hào về công trình ông vẽ không?
Những lúc tranh cãi về việc phương án thiết kế, đã đạt chưa, mình nói như này:
– Ông thấy ok, ông có dám share trên trang cá nhân của ông không?
Mình muốn ae mình làm công trình, được tự hào về nó, chứ không phải giấu giấu giếm giếm!
Ae thiết kế ở văn phòng mình, cứ theo tiêu chí ấy mà làm, có khi lố deadline, có job lời, có job lỗ :)))
————————————————————————-
Nguyễn Xuân Khương
– Lead architect
Nguyễn Đức Tuấn Anh
Nguyễn Quang Duy
Lê Thành Lam
Nguyễn Mĩ Hạnh
– Design team
Phạm Văn Đạt
– Supervisor
2023
Giản house được giới thiệu trên archello
Bài viết về Giản house, trên page của mình, được 1000 like, 500 share
Mấy KTS hướng nội ở cty mình, fb nhìn như clone, tự hào share công trình
Mình không kén công trình to hay nhỏ | Mình kén khách hàng
————————————————————————
Có nhiều khách hàng liên hệ với công ty mình, hỏi:
– Công trình này, quy mô nhỏ, S . LA có nhận làm không?
Nếu làm, anh Khương có trực tiếp chủ trì thiết kế không?
Câu trả lời của mình:
Mình không kén công trình to hay nhỏ, nhưng, mình kén khách hàng.
Mình muốn làm các công trình, đáp ứng được 3 tiêu chí:
– Thứ nhất, công trình thoả mãn yêu cầu của khách hàng.
– Thứ hai, được giới chuyên môn công nhận. Với bọn mình, làm kiến trúc không chỉ để kiếm sống.
– Tiêu chí thứ 3, người thiết kế tự hào về công trình mình tham gia.
Vậy nên, mình vẫn làm villa, vẫn làm studio; miễn sao, mình trao được giá trị cho khách hàng, và nhận về giá trị tương xứng, đôi khi không phải giá trị vật chất.
————————————————————————
Cách mình kén được những khách hàng trong mơ, người mà có gu, thấu hiểu, sẵn sàng chi tiền cho chất xám và tôn trọng sự sáng tạo của kts?
————————————————————————
Chắc có nhiều bạn, đã làm mảng nhà ở, tại một công cty kiến trúc nào đó, tích luỹ kinh nghiệm và quan hệ, đủ lông đủ cánh, thành lập cty riêng.
Mình không như vậy, trước khi thành lập S . LA, mình quản lý một cty thiết kế chuỗi. Nên khi bước qua mảng nhà ở, mình không hề có chút kết nối nào, để tìm kiếm khách hàng, nguồn việc.
Hồi ấy, cũng loay hoay chẳng biết tìm kiếm khách hàng ở đâu, nhiều khi cả tháng mấy ae ngồi không nhìn nhau.
Biết bản thân thiếu kinh nghiệm về kinh doanh, mình cũng mua vài cuốn self help về đọc, nghe mấy thầy dạy kinh doanh trên mạng, làm thử:
Nào là mở rộng kết nối, nào là khách hàng ở đâu thì ta ở đó….
Cuối cùng, mình phát hiện ra, chẳng có chút hiệu quả nào :))))
————————————————————————
KHÔNG thể TÌM KIẾM khách hàng với nghề kiến trúc!
————————————————————————
Theo mình, kiến trúc, là một ngành đặc thù. Ở đó, ta không thể tìm kiếm khách hàng của mình, mà chỉ có thể, chờ họ, tự tìm đến ta.
Đó, các văn phòng làm kiến trúc thực thụ, không phải ngẫu nhiên, hầu hết, không hề có bộ phận kinh doanh!
Như văn phòng mình, nếu mà có một bạn sale, thật khó cho bạn, để mang về một khách hàng cho công ty – Cái người khách mà phải vừa thực tế, tử tế, vừa tinh tế, vừa kinh tế :))))
————————————————————————
Đến hiện tại, văn phòng mình không còn rơi vào tình trạng ae ngồi chơi vì thiếu job nữa, mà toàn phải chạy lụt vì lượng khách hàng tìm đến vượt quá khả năng cày của ae.
Mình nghĩ, mình đã tìm ra đúng đường, khi bỏ qua câu chuyện kinh doanh, tập trung vào năng lực nội tại, chắt chiu từng công trình và quảng bá tới nhiều người.
1. Bỏ qua câu chuyện kinh doanh: như mình có nói đến ở đoạn đầu của bài viết này: một công trình, được coi là thành công với bên mình, khi nó được, khách hàng chấp nhận, giới chuyên môn chấp nhận, cái tôi làm nghề của chính kts chấp nhận. Để được vài công trình như thế, mình đã phải từ chối rất nhiều công trình khác, khách hàng khác, không phù hợp. Việc này, đi ngược với kinh doanh dịch vụ thuần tuý: làm hài lòng khách hàng và mang về lợi nhuận.
2. Tập trung vào năng lực nội tại: Đa phần, ae thiết kế, kts, cũng giống mình, hướng nội, giỏi làm chứ không giỏi kinh doanh. Thôi thì, ta giỏi cái gì ta làm cái đó. Mình chưa từng thành công trong việc tìm kiếm một khách hàng nào từ quan hệ. Ngược lại, không hội nhóm, không nhậu nhẹt, mình có thời gian để trau dồi chuyên môn và thành công bắt đầu từ:
3. Chắt chiu từng công trình: mình không chấp nhận làm nửa vời. Ở công ty mình, chuẩn đầu ra sẽ là: “ông có dám share thiết kế của ông lên trang cá nhân không?”. Nếu chính người vẽ ra, còn thấy xấu hổ, phải che giấu thiết kế của mình, đơn giản, nó không đạt! Công trình dù to hay nhỏ, sẽ vẫn lởn vởn trong đầu mình, nếu mình chưa tìm được giải pháp tốt nhất cho nó. Tất nhiên, không có gì hoàn hảo 100%, nhưng các khách hàng của bên mình biết rằng, chúng mình, luôn cố gắng hết sức. Theo ngôn ngữ GenZ, gọi là, “làm việc bằng cả tính mạng” :)))
4. Không giỏi kinh doanh, hãy “dám” marketing: sự thật, mình có nhiều khách hàng hơn, nhờ việc, dám chường cái mặt trên mxh. Đã kén khách hàng, thì chẳng có cách nào khác, ngoài việc quảng bá đến nhiều người hơn. Để trong số vài trăm ngàn người biết tới mình, có vài chục ngàn người thích mình, rồi vài ngàn người liên hệ, chốt được vài chục khách hàng hợp gu.
Hồi mới xây kênh tiktok, nhiều bạn đồng nghiệp cho rằng, phân khúc các văn phòng chảnh chảnh kiểu mình, không phù hợp. Làm marketing trên mxh, cũng giống như rapper underground lên mainstream, mất chất!
Mình có thoáng nghi ngờ…
Giờ nhìn lại, mình chắc rằng:
Nếu bạn làm tử tế, bạn có đứng ở đâu, bạn vẫn kiếm được khách hàng tử tế.
Nếu bạn giỏi, bạn vẫn hút được khách hàng mến người tài.
Nếu bạn sáng tạo, bạn vẫn toả sáng, dù đám đông hỗn loạn!
————————————————————————
Ảnh minh hoạ:
Một công trình bên mình mới làm xong, ưng ý. Cơ mà, tiền thi công job này, thậm chí, chẳng bằng một nửa tiền thiết kế, một công trình khác, cũng của bên mình.
Các trường ĐH kỹ thuật, dạy các bạn cách để thiết kế một công trình đẹp về hình thức, đúng về công năng;
Nhưng,
không dạy các bạn cách làm sao để mọi người hiểu được ý tưởng của bạn, tâm huyết của bạn, giá trị của bạn mang lại, trong bản thiết kế;
Và rồi,
số tiền bạn nhận lại, không tương xứng với công sức bạn bỏ ra, đam mê dần cạn kiệt…
Mình cũng vậy, cũng loay ha loay hoay trong việc cân bằng giữa, kinh doanh & làm nghề…
– – – – – – – – – – – – – – – –
Trước đó mình làm nhà nước, chi phí tư vấn thiết kế theo định mức, cứ thế mà nhân. Bỏ ra ngoài làm, mảng nhà ở, mình mới biết có quả, MIỄN PHÍ THIẾT KẾ!
Phải thốt lên là DAMN!
Khó đỡ thực sự :)))
– – – – – – – – – – – – – – – –
Kiến trúc là một nghề đặc thù, đầy mâu thuẫn!
Thật vậy! Xem ảnh dưới:
Bảng giá thiết kế của bên mình – Vui thôi, nhưng cũng đúng, với hầu hết designer nha
Vòng lặp sẽ như này:
– Bạn thiết kế vừa mắt bạn, nhưng không vừa mắt khách hàng, khách hổng trả xiền.
– Bạn chiều theo ý khách hàng, vì cuộc sống mưu sinh, đến bao giờ bạn mới có tác phẩm để đời ?
Mấy ông thiết kế vào xác nhận giúp tôi, có nhiều công trình, còn phải giấu nhẹm đi, chẳng dám bảo do mình làm, ok :)))
– – – – – – – – – – – – – – – –
Bữa xem phỏng vấn anh Võ Trọng Nghĩa trên Vietcetera, ảnh phát biểu chất như này:
“Kiến trúc sư thường, có nhiều người tự hào, ôi tôi nghèo nhưng mà tôi vẫn làm được công trình đẹp. Anh không thích thế!
Tôi làm được công trình đẹp nhưng mà tôi vẫn giàu.”
Mình thấy, vẫn còn rất nhiều lầm tưởng về nghề kts, nhiều người vẫn nghĩ làm kts nhàn nhàn, bay bay, vẽ vời tí thôi được bộ bản vẽ…
Cần nhiều hơn, tiếng nói bày tỏ từ những người trong nghề, khẳng định công sức của người làm, giá trị của thiết kế!
Khổ nỗi, anh em thiết kế đa phần chỉ biết cày đêm, hướng nội và ít nói
– – – – – – – – – – – – – – – –
Kiếm đâu ra, khách hàng trong mơ ấy, người mà có gu, thấu hiểu, sẵn sàng chi tiền cho chất xám và tôn trọng sự sáng tạo của kts?
Mình gọi vui tổ đội thiết kế ở văn phòng mình, là tổ đội,
“Lục lâm thảo khấu”,
vì ae, làm vì yêu thôi, bản năng, chứ chẳng có bài bản chuyên nghiệp gì sất.
Vậy nên, kết quả của văn phòng mình đi làm mấy năm, tích luỹ được một số công trình hay ho, được mọi người yêu quý, chứ lượng lương thảo trong kho, bữa đói bữa no :)))
Mình có một anh bạn làm xưởng nội thất, quản lý công việc tinh gọn và hiệu quả.
Hồi 2018, tính mở văn phòng kiến trúc riêng, mình có tham khảo ý kiến của ổng, ổng bảo:
– Chú đang quản lý công ty thiết kế chuỗi, có ngưởi lo đầu vào công việc cho, vẫn tự chủ; Đừng mở công ty riêng làm gì! Nhọc lắm!
Mình không nghe, tính mình ương ương, ai khuyên gì thường làm ngược lại. Mình nghĩ, sao người khác làm được, mình không làm được?
Mấy năm đầu tự làm, hai anh em vẫn hỗ trợ nhau, mình thiết kế, ổng thi công nội thất. Mỗi lần lên văn phòng mình, ngồi riêng với nhau, ổng đều gàn:
– Chú nuôi lắm thiết kế thế, nhìn mà khiếp. Toàn đứa chưa có kinh nghiệm, chú vất vả quản lý chất lượng, mà không còn hiệu quả về kinh tế!
Bỏ bớt đi, chỉ cần anh với chú, song kiếm hợp bích, chú thiết kế giỏi, anh quản lý thi công tốt, kiếm job nào lời job đấy!
Mình vẫn không nghe. Lần này thì không phải mình ương, mà mình biết mình muốn gì và cần làm gì…
Các công ty kiến trúc ở VN, đa phần không phải là một business thực thụ, cũng giống như cty mình lúc mới bắt đầu, đi lên từ nghề, phần lớn nhân sự chỉ là KTS. Nhiều cty, sẽ tự gọi bản thân là Studio, quy mô sau 5-7 năm phát triển vẫn dừng ở mức 5-10 nhân sự.
Ngay từ ban đầu, mình không lựa chọn xây dựng một văn phòng kiến trúc như thế. Nếu đi một mình, chắc chắn mình sẽ đi nhanh hơn; Nhưng để cho bản thân một cơ hội “về hưu”, đưa mấy thằng em tâm huyết theo mình lên “bệ phóng”, thôi thì đi chậm một chút, chia nhau nửa cái bánh bao :)))
________________________________________________
Mình ĐƯỢC gì, mà MẤT gì, từ triết lý, đào tạo THẾ HỆ KẾ CẬN ngay từ đầu:
MẤT trước:
– Mất công, mất sức, mất thời gian, mất tiền bạc để: đào tạo, đào tạo và tiếp tục đào tạo.
Có khi đào tạo được một thời gian, các bạn bay mất, trước khi kịp trả lại cty thành quả.
Có khi đào tạo hoài, phát hiện ra nhân sự này phù hợp ở một vị trí khác.
Có khi đào tạo phải nhưng bạn không chịu bị đào tạo,
“ơ ông Khương, ông nói hơi nhiều rồi đấy” :)))
– Mất cơ hội có được new talents
Hầu như nhân sự thiết kế ở văn phòng mình, đều đi làm cùng mình, được mình đào tạo, từ thời sinh viên. Ban đầu, một phần do việc tuyển dụng nhân sự khá khó khăn, mình chấp nhận tuyển dụng các bạn chưa có kinh nghiệm, rồi cầm tay chỉ việc.
Hiện tại, văn phòng mình có chút danh tiếng, CV xịn chủ động apply nhiều, nhưng cũng khá khó khăn cho mình, nếu để nhận một tài năng đã nhiều kinh nghiệm vào văn phòng. Mình không biết, liệu các bạn đi cùng mình 5-6 năm, đã sẵn sàng lùi bước để nhường chỗ cho nhân sự quản lý cấp trung mới vào?
ĐƯỢC sau:
– “Muốn đi nhanh, đi một mình. Muốn đi xa,đi cùng nhau”.
Anh em mình đi cùng nhau, ai yếu thì người khác đỡ, ai chùn chân thì mọi người động viên. Chậm một chút nhưng chắc, có anh có em :)))
– Bắt đầu S . LA architecture vào cuối 2018, có mình, 2 ku em thực tập sinh mình đào tạo, vừa tốt nghiệp. 2019 mình có thêm Trang kế toán, a Đạo và Dũng, bên Gagoda nhưng cũng giúp rất nhiều cho S . LA. Đến giờ, văn phòng mình vẫn chưa phải là một business thực thụ; nhưng năng lực của công ty đã đa dạng hơn: có nhân sự quản lý, nhân sự marketing…
Nếu đặt hiệu quả kinh tế để ưu tiên, chắc chắn, mình chẳng thể xây dựng được S . LA như hiện tại.
Có anh em sẻ chia gánh nặng, mình có thời gian thi triển những thế mạnh của bản thân. Ví dụ như, skill kể chuyện cười, lâu không dùng, tý quên :)))
________________________________________________
“Đào tạo” hay “phải đào tạo”?
Đôi lúc, dù đã chấp nhận đào tạo là mất hiệu quả kinh tế trước mắt rồi, nhưng mình vẫn rơi vào trạng thái “phải đào tạo”, vì không chấp nhận nổi:
– Các “báo thủ” ở công ty mình, báo lớn báo nhỏ, báo suốt ngày. Đôi năm trước, lượng công trình chạy song song chưa nhiều, mình vừa đạo tạo, vừa tham gia, vừa quản lý mọi khâu. Đôi năm nay, lượng việc nhiều hơn, mấy ae “tướng trẻ” gặp nhiều khó khăn, vì chưa nắm được hết kỹ năng quản lý công việc, quản trị nhân sự.
Sáng ngủ dậy, check công việc, không thấy tin “báo” về, là một ngày hạnh phúc :)))
Thật may, các khách hàng của mình, đa phần thông cảm, vì biết anh em mình đã làm hết sức, bằng cả cái tâm. Và nếu có sai sót, anh em mình lại ăn dè đi một xíu, chứ không để khách hàng chịu thiệt.
Chấp nhận rủi ro khi trao quyền cho nhân sự trẻ, là bài học mà mình đã trải qua.
– Chấp nhận đi chậm hơn, vì vừa đi, vừa phải ngó cho anh em phía sau mình, có chú nào bị thương, tập tễnh không :))) Lắm lúc cáu, cũng muốn lên ngựa, quất roi phi cho nhanh, bỏ chúng nó lại. Nhưng nghĩ đến anh em từng chia đôi cái bánh, rải bản vẽ để ngủ, lại không đành lòng.
Chấp nhận đi chậm hơn, để đi xa hơn!
– Cho đi mà chẳng mong báo đáp :)))
Mình kêu Trang, kế toán, đi học lớp kế toán trưởng chưa, công ty trả tiền. Trang bảo, anh chi tiền đào tạo nhiều, rồi em bay mất thì sao?
Thì chịu chứ sao :))) Chẳng lẽ xích chân xích tay buộc vào công ty.
Mấy ku em thiết kế đã bay, mình chẳng mong sau này chúng nó báo đáp mình. Chỉ mong, chúng nó thành công, làm kiến trúc một cách chính trực, như mình vẫn làm; Làm ăn bát nháo, giang hồ biết, đệ ông Khương, xấu hổ xiết bao!
________________________________________________
“Được đào tạo” hay “Bị đào tạo”?
Với mấy em kts trẻ bên mình, non, xanh và nhiều nhựa, mình mong chúng nó muốn “được đào tạo”, chứ không phải do mình ép, “bị đào tạo”.
Để làm tướng, cũng có cái giá của làm tướng:
– Chấp nhận học. Nhiều bạn đã lỏm được vài miếng ở đâu đó, mình gọi là “tà môn ngoại đạo”, khi bái sư, mình trêu, cần “phế võ công” cũ đi, để học lại. Nhiều em thích dùng tiểu xảo, hoặc tiếc rẻ chút công phu đã học, vừa thề thốt bái sư xong, vài hôm đã bỏ cuộc.
– Chấp nhận sai và bị ch.ửi. Ai chứ ông Khương lúc cáu là cũng xả như Ráp pơ! Nhưng muốn làm tướng cơ mà, bản lĩnh lên nào. Ký cam kết, dẫn quân tiên phong thất bại, dâng đầu chịu chém :))))
– Đôi khi lấy tinh thần xung phong, không ku nào giơ tay, học nghệ chưa tinh, đã bị đẩy xuống núi, gặp ngay cao thủ :))) Lúc này, ta cần độ trì nhất định, bản lĩnh của một vua lỳ đòn :))))
– Hiếu thắng. Mấy thằng em mình, hiền quá. Mình chỉ mong có thằng nào, nói ra cũng được, hoặc nghĩ trong đầu cũng được “Ông Khương, ông đợi đấy, 3 năm tới tôi vượt mặt ông!”
Rồi ra đi tự lập nghiệp cũng được, hoặc ở lại cũng được, nếu có ra đi, ngẩng cao đầu!
___________ ____________________________________
Minh hoạ: Hai đệ của tôi, tuổi còn trẻ, đã bị đẩy xuống núi, gặp toàn cao thủ 30-40 năm công lực!
Không phải vì tôi không lo cho các em, mà hôm đó, tôi đang đi trị thương, vai gáy :)))
Giá trị mang lại < Sự kỳ vọng của KH, thất vọng toàn tập!
Giá trị mang lại = Sự kỳ vọng của KH, ok tạm ổn.
Giá trị mang lại > Sự kỳ vọng của KH, tuyệt vời!
Âu’s kê, thuộc lý thuyết! Áp dụng vào nghề kiến trúc:
– Cách 1: Xây dựng giá trị mang lại cho KH:
Mình đã miệt mài đắp xây giá trị cho KH, chăm chỉ như “dã tràng xe cát”; để rồi vẫn bị Sự kỳ vọng của KH dập cho tan nát cùng bọt nước
Cuộc chiến không cân sức.
Các cụ vẫn dạy, ba việc quan trọng của đời người “Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà”. Nên khi tìm đến kts, KH luôn mang theo kỳ vọng lớn trong đầu về ngôi nhà mơ ước. Chắc chẳng kém gì mong muốn cưới được cô vợ vừa xinh đẹp, giỏi giang, vừa đảm đang ngoan ngoãn, ng cá tính nhưng vẫn dịu dàng dễ thương :)))
Thế nên:
. Ông thiết kế khác hình dung trong đầu tôi. Giận!
. Ông thiết kế đẹp rồi đấy, mà mức đầu tư cao thế. Giận!
. Cái nhà trước ông làm cho tôi nó WOW, mà cái nhà này chỉ đèm đẹp! Giận!
. Ông thi công công đẹp hơn 3d! Cũng giận :))
Vậy cùng thử cách 2.
– Cách 2: Giảm sự kỳ vọng của KH:
. Làm tốt hơn ở khâu tư vấn trước và trong HĐ, để KH thấu hiểu hơn cho “em Khương và đồng bọn”; rằng thì là:
Một ngôi nhà không cần phải bền hàng trăm năm. Mình hay nói đùa rằng có khi 100 tới con cháu chung ta đang ở sao hoả rồi, nhà chắc 100 năm làm gì
Công năng quan trọng hơn thẩm mỹ, không gian quan trọng hơn cái tường phải trát phẳng đét.
Sự hoàn hảo đi kèm với chi phí gấp 3, có khi gấp 5. Hãy nhìn so sánh số lượng học sinh đc 9 với đc 10 trong kỳ thi ĐH.
…
bla bla, túm lại cần tư vấn kỹ nhất có thể!
. Trung thực với KH, năng lực đến đâu nhận đến đó. Tránh việc KH tìm đến mong muốn “em Khương” mai mối cho một cô hoa hậu :)))
– Cách 3: Lựa chọn KH: biết nói Không với những KH không phù hợp.
KH làm lâu đài nghìn tỷ, e Khương không làm nổi.
KH quá bảo thủ, e Khương thiết kế xong chẳng dám khoe là do VP em làm
KH yêu sự hoàn hảo, e Khương chỉ đc 9 điểm rưỡi
Nói vậy mà năm rồi, vẫn bị vài Dự án KH “không phải của mình”, dẫn đến nhiều cơn đau đầu nhức óc…
KL:
Nếu bỏ qua đam mê, chỉ nhìn dưới góc độ business thì cái cột “Customer relationships” vẫn là một “nỗi đau” khó lấp đầy của các VP design&build nhà ở.
Nhiều khi trớ trêu thay, sự hài lòng của KH không liên quan chi đến giá trị sản phẩm.
Đâu đó nhiều ae thiết kế như mình, vẫn đeo đuổi dù biết nó không phải là nghề có thể làm giàu…
“Kiến trúc sư thường, có nhiều người tự hào, ôi tôi nghèo nhưng mà tôi vẫn làm được công trình đẹp.
Anh không thích thế!
Tôi làm được công trình đẹp nhưng mà tôi vẫn giàu.”
– Đoạn chia sẻ của KTS Võ Trọng Nghĩa trên Vietcetera.
Nhiều năm mình mới có lại cái cảm giác được truyền cảm hứng bởi anh Nghĩa… Ôi nhớ cái thời non trẻ còn lăn xả chiến đấu để bảo vệ thần tượng khi có kẻ dám còm men trái chiều về “kiến trúc xanh”!
Có một câu mà mình luôn hỏi trong các buổi phỏng vấn tuyển dụng của S.LA architecture:
– Em có thần tượng KTS/NTK nào không?
Với mình, việc được truyền cảm hứng tiếp thêm cho bản thân rất nhiều hứng thú và nhiệt huyết, trong hành trình tìm hiểu chính mình và con đường mình sẽ đeo đuổi. Khi thì từ một KTS tiền bối, khi lại từ một bạn thực tập trẻ, từ người thân, đồng đội của mình, có khi lại từ chính khách hàng.
Kiến trúc Việt Nam mới có tin vui, KTS Nguyễn Hà chiến thắng Giải thưởng kiến trúc triển vọng Moira Gemmill Prize 2024 với công trình Bảo tàng Đạo Mẫu.
Điều mình thấy thú vị nhất, Giải thưởng này dành cho những “KIẾN TRÚC SƯ TRẺ – dưới 45 TUỔI” :)))
Ô vậy là mình vẫn còn “nhiều nhựa” lắm so với cái nghề này :)))
Nhìn những anh Nghĩa, chị Hà, những người “DÁM”, vừa có thêm động lực, vừa thấy mình hơi hơi “hèn hèn”…
Dù vẫn nhiều tranh cãi về việc:
– Kiến trúc nên Hàn lâm hay Đại chúng?
– Làm Kiến trúc Vị nghệ thuật hay Vị nhân sinh?;
Thì việc đẩy Ranh giới nghề kiến trúc ra ngoài Việt Nam, educate trong nước – một thị trường rất mới, cũng thật đáng để ngưỡng mộ rồi!
Từ cái thời “cosplay” y hệt thần tượng, rồi cũng có lúc “hoài nghi”, và dần dần hình thành quan điểm làm nghề riêng, mình lại bị “fall in love” với câu tỏ tình của ảnh :)))
– “Tôi làm được CÔNG TRÌNH ĐẸP nhưng mà tôi vẫn GIÀU”.
