Một buổi sáng bình thường của tôi, nếu không đi công trình:
. Edit 1 video cho kênh tiktok công ty
. Edit 1 video cho kênh insta
. Đăng 1 video lên kênh tiktok cá nhân
. Đăng 1 status facebook, tiện reup lên threads
Xong việc của team marketing, lượn xem các nhóm công việc anh em thiết kế thi công vướng mắc gì. Gạt bỏ vài ý tưởng thiếu thực tế để các công trình đi đúng hướng.
Check email xem có bạn trẻ nào apply vào team marketing không, cứu lấy mấy đốt sống cổ của tôi :)))
Duyệt thu chi công trình. Nhẩm nhẩm xem đủ tiền thưởng cho anh em không, tết đến nơi.
Sẽ là một buổi sáng tuyệt vời, nếu công trình không báo lỗi về, thiết kế không trình duyệt vài tối kiến, và nhân sự không có thằng nào khó ở!
Nếu để chọn một năng lực cốt lõi cho CEO mấy công ty cỏ, tôi nghĩ, là khả năng “thích nghi”.
Việc gì cũng phải làm, thứ gì cũng phải chịu. Vừa đóng vai thiện vừa sắm vai ác. Vừa chỉ dạy vừa chì chiết. Vừa sáng tạo vừa kỷ luật. Vừa hào phóng vừa chắt chiu. Đông tây kim cổ kết hợp.
Tôi đánh mất niềm tin của gia chủ, vì những chậu trồng rau này
———————————————
Năm 2023, đang thi công phần thô, gia chủ lấy lại một số hạng mục hoàn thiện để tự làm, không giao cho công ty tôi nữa.
Vẫn quý mến tôi, nên anh cho tôi biết lý do:
Mấy chậu trồng rau này, báo giá đắt quá!
Tôi giật mình xem lại, cao thật, cao tới mức ngạc nhiên :)))
Tôi giải trình được về kỹ thuật, vì chủng loại chậu khác, thửa riêng, cấu tạo đáy hai lớp; Còn về cách chúng tôi tư vấn cho chủ nhà, rõ ràng, chưa xót xa cho túi tiền của gia chủ. Thay vì cứ chiếu theo yêu cầu, báo giá, lẽ ra chúng tôi phải cân nhắc tính hợp lý về Kinh tế & Kỹ thuật của từng hạng mục. Mua sẵn chậu, không cần giải pháp cầu kì lớp đáy nữa, tổng chi chỉ 1/3. Số lượng chậu lại nhiều, nên chênh lệch quá lớn!
Sau này, mối quan hệ của tôi và gia chủ vẫn rất tốt. Anh biết là chủ quan, chứ tính tôi lúc nào cũng nghĩ cách tiết kiệm cho công trình. Buồn nhất với tôi, một số hạng mục anh tự làm, không được tốt về chất lượng và đúng ý đồ thiết kế ban đầu.
———————————————
Làm kiến trúc, tôi học được từ khách hàng, nhiều bài học hay. Tôi nghĩ có hai con đường để lập nghiệp:
. Một, kiểu như tôi: cứ làm, sai đâu sửa đấy. Miễn sao mình làm hết sức mình có thể, khách hàng cũng thương.
. Kiểu hai, nếu lấy được những bài học của người đi trước để áp dụng cụ cho mình, đỡ đi nhiều thời gian và tiền bạc.
Nên tôi viết, vài câu chuyện, vui có, đau thương có. Nếu có bạn trẻ nào đọc được mà né qua vài vấp váp tương tự thì mừng.
Hôm chủ nhật đi công trình, Ngân Hà hỏi:
– “Chuyện bát tiết canh ngựa” ấy, sao anh lại chọn tiết canh ngựa, mà không phải vịt hay dê :)))
– Ơ, thì là tiết canh ngựa mà :))) Là thật đó, chỉ là anh kể vui vui thôi, vì đợt này có vụ việc tương tự, tức cảnh sinh tình :)))
———————————————
Ảnh 1,2,3: Vườn rau.
Ảnh 4: Dụng cụ mô phỏng. Chủ nhà cẩn thận mang đến văn phòng để mô tả ý tưởng cho kts hiểu trong giai đoạn thiết kế.
Vài năm trước, tôi thiết kế nhà cho một người bạn. Đến giai đoạn lựa chọn thầu thi công, bạn nhờ tôi đánh giá năng lực của cai xây dựng địa phương. Đi vài công trình đang làm, tôi về rỉ tai bạn:
– Cai này không ổn lắm bạn ạ, làm kiểu quen tay thôi chứ không đúng kỹ thuật đâu!
– Có kém quá không? Nếu không đến mức tệ so với trung bình của khu mình thì thôi, không đổi nữa. Sáng chủ nhật tớ trót ăn bát tiết canh ngựa ông ý mời rồi, giờ từ chối cũng ngại :)))
Khi vào việc, quá trình xây dựng nhà bạn tôi cũng không tới nỗi. Thợ thì vẫn có kinh nghiệm, phần kỹ thuật còn thiếu tôi chạy đi chạy lại chỉ dẫn thêm.
Nhưng từ chuyện đó, tôi nhận ra sức mạnh của bát tiết canh ngựa!
Nên tuyệt đối, không một đối tác hay nhà thầu nào rủ được tôi đi nhậu.
Cũng không có chuyện, tôi thuyết phục chủ đầu tư ở nhà hàng. Tất cả hợp đồng ở công ty tôi, đều được deal ở văn phòng.
Hơi cứng nhắc, có thể mất đi một số khách hàng & đối tác. Nhưng tôi muốn mọi quyết định, đều chỉ hướng về một mục tiêu: Công trình tốt!
——————————————————
Hồi chưa mở văn phòng, tôi làm quản lý mảng thiết kế cho một cty thi công cửa hàng chuỗi. Thường xuyên phải di chuyển công tác khắp các tỉnh miền Bắc, với hai sếp phó thi công, trái ngược:
. Một sếp đi mỏi là phải ăn ngon.
Tôi học được một điều thú vị: quán ăn nào nhiều xe container vào ăn, quán đó đồ ăn chắc chắn ngon á. Chắc do mấy bác tài xe công, rong ruổi cả Bắc Nam, mỏi, đồ ăn không ngon không nuốt nổi :)))
. Còn sếp kia, rất tiết kiệm về thời gian và tài chính. Thường thường anh em sẽ dừng chân ở quán phở, đá bát mì xào hoặc đĩa cơm rang rồi lại lên đường.
Có vài nhân viên, phản ánh, sếp này hơi “ki” :)))
Tôi thì nghĩ, có thể sếp chỉ muốn tối ưu thời gian, ăn nhanh, làm việc sớm, tối kịp về với vợ con.
Giờ tôi thành sếp, không biết có bị nhân viên chê “ki” không :)))
Tôi không cầu kì ăn uống, cty cũng ít đi nhậu.
Mỗi khi đi công tác tỉnh, đến địa phương nào, tiện sẽ đưa anh em đến quán ngon quán đẹp ở địa phương. Nếu tính vào chi phí công tác, với cty nhỏ, cũng là tốn kém. Nhưng anh em có thêm trải nghiệm!
——————————————————
Lúc văn phòng còn mới, 3-4 anh em, cùng nghèo, chẳng ai tị ai :)))
Gần đây đông hơn, có nhiều vị trí khác; phòng ban thì không có, nhưng cũng chia thành các team. Tự dưng, mọi thứ bị khựng lại.
. Ai làm việc gì sẽ dừng lại, “khoảng chừng là 2 hôm”, xem có phải việc của mình không :)))
. Cha chung không ai khóc, lỗi này không phải của em…
Hình như mọi người có lúc quên, lý do tại sao chúng là lại ngồi ở đây, cùng nhau:
1. Chúng ta muốn làm những công trình kiến trúc có hàm lượng thiết kế cao
2. Chúng ta muốn xây dựng một văn phòng liên tục vươn lên
Tôi quyết định bất kì điều gì, chỉ nhìn vào hai mục tiêu đó. Ai làm cản trở hai mục tiêu đó, là kẻ thù của công ty, là kẻ thù của tôi!
——————————————————
Ảnh: 3 anh em đi giám sát tác giả công trình ở Vĩnh Yên
Người ta đi vẽ lấy công, tôi đây đi vẽ còn trông nhiều bề :)))
——————————————————
Đợt này thiết kế nhàn hơn, tôi có thời gian chạy một vòng các công trình, xem thiết kế chuyển qua thực tế ra sao.
Văn phòng tôi ít khi đăng ảnh 3d, vì anh em đều hiểu: Công trình mới là sản phẩm thực sự của kts, chứ không phải bộ bản vẽ. Từ lúc bàn giao hồ sơ thiết kế, đến khi công trình hoàn thành, chỉ 6 tháng đến 1 năm, nhưng rất nhiều biến số. Công trình chưa êm, không dám khoe :)))
Năm nay, văn phòng tôi có kha khá job chưa khởi công được:
. Có job không kịp xin cpxd
. Có job thì xong xuôi thủ tục rồi nhưng thầy phong thuỷ lại bảo sang năm mới được làm
. Có job khách hàng bị bể hợp đồng thuê dài hạn
Rồi, mấy công trình đã khởi công, không phải công trình nào cũng đến được bước chụp ảnh đăng báo:
. Có job bị chậm vì thời tiết cực đoan
. Có job giai đoạn nền móng phát sinh
. Hội đồng gia đình, bạn bè, hàng xóm tác động
. Có job bị sửa nhiều quá, sửa tới nỗi tôi đoán mấy ông thiết kế chỉ chống đối cho xong
Nọ Vân Anh than:
– Trước em làm cty nội thất, giờ qua kiến trúc mới thấy nhiều rủi ro thực sự đấy!
Trong cái rủi lại có cái hay. Do ít công trình song song, nên tôi cắp được mấy ông thiết kế “dân văn phòng” đi công trình cùng. Mấy kiến trúc sư “bàn giấy” ra công trường rất vui:
. Duy Anh bỡ ngỡ “lần đầu làm chuyện ấy”;
. Còn Ngân Hà bật cười sung sướng vì cửa sổ mở chữ A bả vẽ trên model bé bé, thực tế to như cái giường :)))
Mỗi buổi, nói xa xả độ đôi ba tiếng, nếu có team edit như anh Tuấn Tự Do, chắc cũng được 20 video tiktok/ ngày!
Thi thoảng lướt lướt, lại gặp công trình cũ của mình được chia sẻ.
Sướng gì đâu :)))
Tự dưng thấy làm kiến trúc, giông giống âm nhạc ha, cũng sẽ có công trình hit, hit maker!
Mình có vài công trình viral, được các tạp chí chuyên ngành giới thiệu. Khỏi nói, tăng uy tín trong nghề rất nhiều! Văn phòng được mọi người biết tới.
Vậy:
——————————————————
– Bài hit có kiếm được khách hàng không?
– Có nhé! Nhưng mà lâu:
. Raincoat house, làm năm 2018, được giới thiệu năm 2021, đến 2023 có khách hàng từ nó: 8:am Coffee & Roastery
. Habi house, năm 2022, mấy triệu view, hình như chưa có công trình nào tiếp theo
. HanMinhHang House, năm 2024, trộm vía gia chủ KOL, nên mình được ké, nhiều công trình đang làm từ đây
. Nhà bánh chưng, mới giới thiệu, đang đợi :)))
Nên là, đừng kì vọng quá vào một hit, có thể mang lại loạt khách hàng tiếp theo ha! Cứ “làm và làm và làm”.
——————————————————
– Có bí quyết tạo hit không?
– Dễ lắm, để Khương chỉ cho :)))
. Giống như một ca khúc, nếu bạn làm “thính phòng” cao siêu quá, kén người nghe, không thể hit được. Tiết chế, làm mọi thứ đơn giản dễ hiểu hơn ha!
. Nếu ví KTS như một Nhạc sĩ, thì Gia chủ, sẽ là Ca sĩ đặt hàng. May mắn, nếu bạn tìm được gia chủ đồng điệu! Bạn sáng tác hay mà ca sĩ hát dở, thì khó mà hit nổi.
. Táo bạo, mới mẻ một chút! Kết hợp chất liệu dân gian cũng được, học hỏi từ nước ngoài cũng được, nhưng cần nét tươi mới để nổi bật giữa hàng nghìn ngôi nhà mới xây ngoài kia.
Đấy, nói dễ thì dễ, nhưng khó cũng khó. Kiến trúc sư bị ràng buộc bởi nhiều biến số khác nhau:
Nhà mình truyền thống làm công nhân viên chức, mình là người đầu tiên bỏ ra làm doanh nghiệp tư nhân. Nên, vừa làm vừa mò, chẳng có kiến thức gì về quản trị cả.
Bắt đầu SLA dưới dạng studio thiết kế kiến trúc, chỉ có 3 anh em làm thiết kế. Lúc ấy, mục tiêu của cty tham vọng, nhưng đơn giản:
Đưa SLA thành một văn phòng kiến trúc có tiếng trong mảng nhà ở tại Việt Nam!
Đã đam mê kiến trúc, thì ai không muốn công trình của mình, được sự công nhận, phải không?
Mấy anh em cứ thế, cứ làm và làm, chỉ follow theo tôn chỉ duy nhất: công trình phải có hàm lượng thiết kế cao! Sau này, mình mới biết, đó là quản trị mục tiêu và kết quả (OKR).
Mình chưa từng có phòng riêng, thường ngồi ké vào phòng họp. Công trình có vấn đề, nội bộ có vấn đề, anh em sẽ trao đổi, giải quyết ngay và luôn, như một startup.
Hiệu quả về tăng trưởng khiến mình tự tin vào cách quản trị theo OKR, đánh giá thấp các cty thiết kế quản trị kiểu KPI!
Đợt này công ty đông hơn, thấy lủng củng cả, mình phát hiện ra, cái gì cũng có 2 mặt:
– Anh em thiết kế ở văn phòng mình, chỉ quan tâm tới mục tiêu, bỏ qua luôn hiệu suất cá nhân. Thành ra, tiến độ thường chậm, công trình đạt chất lượng thiết kế thì không đạt hiệu quả kinh tế.
– Nhân sự không thích bị đánh giá về hiệu quả, hiệu suất làm việc, phản ứng khi bị ràng buộc về con số (KPI).
Mình nghĩ, đây là mấu chốt của việc, một công ty kiến trúc sẽ ở dạng studio thiết kế hay trở thành một business.
Công ty mọi người đang quản trị theo KPI, hay OKR?
Mình viết bài này trong lúc đang tụt mood thê thảm, mong rằng có thể truyền cho mọi người một chút năng lượng tiêu cực :)))
. Các job đang thiết kế thì chậm deadline lần n, nó gọi là truyền thống.
. Các job thiết kế xong, văn phòng tôi và gia chủ đang vật vã vì vụ cpxd. Sát nhập, online, tinh gọn
. Tin tiền tuyến thi công báo về, công trình không lỗi nọ lại nỗi kia.
Nghề kiến trúc, có lúc nhiệt huyết vô cùng, có lúc như không còn lối thoát.
“Nếu không phải là người lạc quan, bạn không thể trở thành kiến trúc sư” – Norman Foster
——————————————————
Mình lờ mờ nhận ra: Năng lực của cá nhân # Năng lực của tổ chức, khi văn phòng bắt đầu có trên 20 nhân sự.
Trước đó, khi quy mô văn phòng dưới dạng Studio: Năng lực của cá nhân ~= Năng lực của tổ chức. Ông founder lo hết, lo tất, sát sao, nên việc vẫn trôi.
Với quy mô lớn hơn, lúc này, business không vận hành với năng lực của một người được nữa, mà là năng lực tập thể. Là kpi, là kor, là deadline, là thưởng phạt, là quy trình, là chức vụ, quyền hạn, quyền lợi…
Tôi lại phải LẠC QUAN một lần nữa!
——————————————————
Việc dễ không làm, sao làm việc khó?
Nếu dừng lại ở quy mô studio, mình sẽ nhàn thân. Có portfolio rồi, có khách hàng đều đặn và tin tưởng. Văn phòng ít người, dễ quản lí, ít rủi ro.
Động lực nào thôi thúc mình tiếp tục chọn thử thách?
. Với bản thân mình, được làm kiến trúc là thoả mãn. Nhưng nếu công ty ngừng phát triển, mấy thằng em đi cùng mình, cứ mãi phải bơi trong cái ao nhỏ?
. “Vì nhiều người nghĩ Việt Nam không làm được, nên mình làm” – KTS Võ Trọng Nghĩa
Mình được truyền nhiều cảm hứng từ các bậc tiền bối như anh Nghĩa, anh Mạnh, anh Hào, chị Hà…
Nếu cứ làm mãi mấy công trình nhà ở, bao giờ các Văn phòng kiến trúc trong nước mới cạnh tranh được với các Văn phòng nước ngoài, trên chính sân nhà?
